Thêm 2 di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh

Ma nhai trên núi Non Nước ở Ninh Bình. Ảnh: Cục Di sản

Chiều 5.11, tại Kỳ họp lần thứ 11 của Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP), diễn ra ở Jakarta (Indonesia), hai hồ sơ di sản tư liệu của Việt Nam gồm Văn bia Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên và Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình đã được thông qua để ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo đánh giá của MOWCAP, hai hồ sơ của Việt Nam đáp ứng các tiêu chí về tính xác thực, tính toàn vẹn, tính độc bản, tầm quan trọng và ý nghĩa khu vực; đồng thời có kế hoạch bảo quản, quản lý và phát huy giá trị khả thi.

Văn bia Phố Hiến bao gồm 41 văn bia chữ Hán và chữ Nôm (niên đại từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XX), nằm tại các di tích thuộc di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên). Đây là di sản tư liệu mang tính toàn vẹn và xác thực, đã được cộng đồng gìn giữ nguyên trạng qua nhiều thế kỷ và là ký ức sống động về một thời kỳ lịch sử của Phố Hiến - một thương cảng quốc tế tiêu biểu ở châu Á thời bấy giờ.

Phố Hiến hình thành và phát triển từ thế kỷ XVI, đạt đến thời kỳ cực thịnh trong thế kỷ XVII, trở thành một trong những trung tâm văn hóa - thương mại lớn ở Việt Nam và là trung tâm giao thương của khu vực Đông Nam Á và Đông Á.

Văn bia Phố Hiến gồm 41 văn bia bằng chữ Hán và chữ Nôm. Ảnh: Cục Di sản

Ngoài phản ánh quá trình phát triển đô thị và hoạt động thương mại, Văn bia Phố Hiến còn ghi lại quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa các cộng đồng cư dân Việt Nam và người nước ngoài. Các văn bia cũng phản ánh sự giao thoa tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống văn hóa, xã hội tại đô thị cảng quốc tế này từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XX.

Truyền thống hiếu học của người Hưng Yên được thể hiện qua 9 tấm bia tại Văn Miếu Xích Đằng. Bên cạnh đó, hệ thống văn bia còn ghi chép những đóng góp chủ động của nữ giới trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng ở Phố Hiến.

Đây là nguồn tư liệu quan trọng đối với các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế khi tìm hiểu về ngoại giao, kinh tế, giao lưu văn hóa và hàng hải tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương nói chung, cũng như thương cảng Phố Hiến nói riêng.

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) gồm 43 bản văn khắc trực tiếp trên vách đá tại Di tích lịch sử và danh thắng quốc gia đặc biệt núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình. Các bản khắc sử dụng chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ, có niên đại từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX.

Một trong những bản văn khắc trực tiếp trên vách đá của Ma nhai trên núi Non Nước. Ảnh: Cục Di sản

Hệ thống ma nhai có nhiều thể loại như ngự bút, bia ký, thơ văn, đề từ..., do các vị vua, quan lại, danh nhân, nhà văn hóa và nhà thơ lưu lại. Những văn bản này được nghệ nhân khắc trên đá bằng kỹ thuật điêu khắc truyền thống, tạo nên hệ thống tư liệu độc đáo, có tính độc bản và không thể thay thế.

Nội dung các bản khắc cung cấp thông tin về lịch sử dựng nước, giữ nước của Việt Nam; quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa ở Đông Á, đặc biệt là sự giao thoa giữa Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo và tín ngưỡng bản địa. Di sản cũng góp phần làm rõ lịch sử văn học Việt Nam thời trung đại trong dòng chảy văn học chữ Hán ở Đông Á.

Một số bản ma nhai cho thấy sự tham gia sâu rộng của phụ nữ trong các hoạt động xã hội, tôn giáo qua nhiều giai đoạn lịch sử, phản ánh những dấu ấn về bình đẳng giới ở Việt Nam từ thời trung đại, khoảng thế kỷ XIV.

Hai di sản tư liệu được UNESCO ghi danh, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam lên 13, gồm 4 di sản thuộc Danh mục Di sản tư liệu thế giới và 9 di sản thuộc Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nguồn: https://laodong.vn/